jump to navigation

Zwarte Eland spreekt & the speech van de chief of Seattle

Bestellen:

Zwarte Eland spreekt<br>John G. Neihardt
Zwarte Eland spreekt
John G. Neihardt

(Dit is geen letterlijke boekbespreking maar de tekst van een radiouitzending door Joyce Hoen op 8 februari 1998)

SMUDGESTICKS

De Pueblo, Zuni – en Hopi-Indianen in het zuidwesten van de Verenigde Staten geloven, dat de Grote Geest, met wie alles begon en met wie alles zal eindigen, het gebied in een wijde omtrek rond Santa Fe, speciaal heeft gezegend, en dat die zegen tot in lengte van dagen afstraalt op alles wat daar leeft. De Indianen weten dat de mens door het branden van speciale kruidenbundels, smudge-sticks genoemd, zichzelf en zijn omgeving niet alleen kan reinigen, maar daar ook nieuwe krachten aan kan ontlenen. Dit gebruik, dat recent te zien was in de film “Dances with Wolves”, is inmiddels ook buiten de Indiaanse cultuur overgenomen. Het wordt benut voor het verbeteren van de sfeer, en het verwijderen van negatieve energieen in alle kamers voor zover aanwezig. De werking schijnt verbluffend krachtig te zijn. dus misschien raken we zo wel in hoger sferen, in kontakt met de Grote Geest. Zwarte Eland zou zeggen dat niets goeds door de mens alleen kan worden volbracht en een offer aan de Grote Geest brengt je in het bewustzijn daarvan.

BOEKBESPREKING

Het boek “Zwarte Eland Spreekt”, is een klassieker onder de verhalen over de cultuur en geschiedenis van de Native Americans. In het Engels heet het “Black Elk Speaks”, en het beschrijft verhalen en visioenen van de laatste ziener van de Oglala-Sioux.

De schrijver is John G. Neihardt, de illustraties komen van Staande Beer. Het boek werd oorspronkelijk al in 1932 uitgegeven door de Nebraska University Press, Lincoln, Amerika en is in het nederlands vertaald door Pieter Thomassen en uitgegeven door Bijleveld, Utrecht.

Zwarte Eland werd geboren in 1863 aan de Little Powder Creek (dat zou in het Nederlands de Kleine Poeder Beek heten ) waar zijn stam op dat moment hun kamp had staan. Hij was de zoon van een medicijnman van de Oglala-groep. Hun totale woongebied besloeg de Great Plains ten oosten van de Rocky Mountains. In die tijd leefden de Indianen nog op traditionele wijze, wat inhield dat ze nomaden waren, afhankelijk van de bizonjacht die centraal stond in hun leven. De bizons zorgden voor eten, en de huiden werden gebruikt voor kleding en om hun tipi’s van te maken. Tipi’s zijn de traditionele tenten waar de Indianen wonen. De paarden die in overvloed aanwezig waren, speelden een grote rol voor de jacht.

Zwarte Eland doet in het genoemde boek een uniek verslag van hoe zij toen leefden. Bovendien vertelt hij over zijn Grote Visioen. Toen hij vier jaar oud was hoorde hij voor het eerst stemmen, wat zich een paar maal herhaalt. Met negen jaar werd hij weer geroepen. Als hij de stem achterna gaat, begeven zijn benen het. De volgende dag is hij ernstig ziek, en wordt per paardenslee vervoerd naar het volgend kampement. Bij aankomst wordt hij in de tipi gelegd, en krijgt dan een visioen. Hierin wordt hij bij zijn voorvaderen geroepen en van hen krijgt hij uitleg over de bedoelingen van het leven, en wordt hij ingewijd in de geheime rites, waarmee hij kan zorgen dat zijn volk op de goede, rode weg, kan komen, en leerde hij hoe hij daarbij de hulp van zijn voorvaderen kan krijgen.

Twaalf dagen duurde zijn visioen, en al die tijd lag hij voor dood in zijn tent. Zijn ouders gingen ervan uit, dat hij niet meer te redden was, maar in feite was hij uit zijn lichaam getreden. Toen hij weer terug kwam in zijn lichaam was hij een ander mens.

Twee jaar later, in 1874, werd er goud gevonden in het gebied dat notabene door Kolonel Wilson in 1868 was toegewezen aan de Indianen ‘zolang het gras groeit en het water stroomt”. Het gras en het water hebben dit verdrag niet geschonden, is het laconieke commentaar van Zwarte Eland hierop…..

Rode Wolk, het opperhoofd dat het verdrag had ondertekend, en woordvoerder was voor alle Indianen, werd verteld dat het een vredesverdrag betrof. Wat hij niet wist, was dat hij instemde om met zijn volk in een door het Amerikaanse leger gecontroleerd reservaat te gaan wonen.

Vanaf dat moment brak er een hevige strijd los tussen het Amerikaanse leger en de indianen. Voor de Indianen was het gele metaal her en der maar geel metaal waar toch niets nuttigs mee gedaan kon worden, maar voor de Amerikanen was het het belangrijkste onderwerp van hun begeerte: dat goud.

Uiteindelijk stemde Rode Wolk in om naar het reservaat te trekken, maar vele stammen verkozen de traditionele manier van leven, hun nomadenbestaan. Ook de stam van Zwarte Eland was hierbij. Ze zwierven een tijd rond, gingen ook naar Canada, waar ze een zeer moeilijke winter doormaakten. Toen ze in het voorjaar weer terug kwamen, troffen ze een erbarmelijke toestand aan. Om de Indianen te verdrijven, waren de soldaten begonnen met het uitmoorden van de bizons, zodat er geen eten meer was. Bovendien hield men zich niet aan de bepalingen van het vredesverdrag, waarin gesteld werd dat de Indianen in het reservaat voorzien zouden worden van genoeg eten en onderdak. Ze stierven bijna van de honger die winter, en daarna werd er helemaal geen voedsel meer geleverd. Op dat moment kwamen ze in opstand, verenigden alle stammen zich, en trokken ze ten strijde tegen de Soldatenstad om hun recht op te eisen. Er worden over en weer successen geboekt en nederlagen geleden, maar de bekendste is de overval op Wounded Knee op 29 december 1890. Het was geen gevecht, het was een slachtpartij: Honderden vrouwen en kinderen werden genadeloos uitgemoord in het reservaat, zonder zich te kunnen verdedigen.

De gevechten tussen de Indianen en de Amerikanen werden allemaal vastgelegd in het boek “Zwarte Eland spreekt”, aan de hand van ooggetuigeverslagen van Zwarte Eland, maar ook van Staande Beer en Zittende Buffel.

Aan het eind vertelt Zwarte Eland hoe het er NU voorstaat met zijn stamgenoten. Ze leven, zo zegt hij, in ‘vierkante dozen”, die niet goed aanvoelen omdat ze de geesten buiten houden omdat ze van cement zijn, en de geest van de Indiaan doden, omdat ze niet rond zijn. Rond staat voor harmonie, maar ook voor het heilige rad, het rondgaan van alle levens op aarde. Een symbool dat overigens ook veelvuldig in het Tibetaans Buddhisme voorkomt, helemaal aan de andere kant van de wereld!

Alles wat goed is, is rond, zo vertelt Zwarte Eland. Het boek is enerzijds een gedetailleerd verslag van het leven en overleven van de Indianen in Amerika, en anderzijds een verslag van hun wijsheid, waarbij Zwarte Eland de inhoud van zijn visioen bekent maakt, met schaamte, omdat hij het niet waar heeft kunnen maken; hij heeft de levensboom van zjin volk niet kunnen redden. Maar allen die het lezen weten, dat wij degenen zijn, die ons zouden moeten schamen. Het enige wat we nu nog kunnen doen is lering trekken uit de wijsheid die Zwarte Eland met ons deelt, opdat wij alsnog de Goede Rode Weg kunnen gaan, en er misschien weer een kans komt voor een nieuwe levensboom.

Een citaat van die wijsheid uit het boek:

Alle Schepselen die door de zes voorvaderen op de wereld zijn gezet zouden gelukkig moeten zijn. Zelfs de kleinste dingen hebben een bestemming, en al die dingen zouden geluk en de kracht om gelukkig te maken moeten uitstralen. We zouden een voorbeeld moeten nemen aan de grasscheuten die elkaar hun tedere gezichten tonen. .De voorvaderen van de wereld hebben het zo gewild.

CHIEF SEATLLE

Wat de Native Americans betreft, is Chief Seattle ook heel bekend geworden met zijn beroemde redevoering. In 1991 bezocht ik de plaats Seattle in Amerika en er gebeurde een klein wonder: ergens in de buurt daar was een in stand gehouden park, met prachtige bomen, en een zee van bloemen. Het was er heel stil. Ik liep er op mijn eentje rond en werd helemaal overrompeld door de sfeer : het voelde letterlijk aan alsof elke korrel aarde, elke boom, alles wat daar was heilige grond was. De Grote Geest nam bezit van mij, en pas sinds die tijd begrijp ik waar de Indianen het over hebben als ze een kanaal worden voor de wijsheid van de Voorvaderen.

Overigens is de beroemde redevoering van Seattle de directe aanleiding geweest voor het ontstaan van Q radio (waar dit programma op uitgezonden werd)

THE SPEECH OF CHIEF SEATTLE
(
Oorspronkelijke versie, die bewaard is gebleven in het Museum of History en Industry in Seattle)

Eerst in het Engels, daarna de vertaling in het Nederlands:

Yonder sky that has wept tears of compassion upon our fathers for centuries untold, and which to us look eternal, may change.
Today it is fair, tomorrow it may be overcast with clouds.
My words are like the stars that never set. What Seattle says the Great Chief at Washington can rely upon with as much certainty as our paleface brothers can rely upon the return of the seasons.
The son of the White Chief says his father sends us greetings of friendship and good will. This is kind of him, for we know he has little need of our friendship in return because his people are many., while my people are few.The Great – and I presume – good White Chief sends us word that he wants to buy our lands but is willing to allow us to reserve enough to live on comfortably.
This indeed appears generous, for the Red Man no longer has rights that he need respect, and the offer may be wise, also, for we are no longer in need of a great country.But how can we become brothers? How can your God become our God and renew our prosperity and awaken in us dreams of returning greatness?
Your God seems to us to be partial. He came to the white man. We never saw Him and never heard his voice.
No. We are two distinct races, and must ever remain so, with separate origins and separate destinies. There is little in common between us.
To us the ashes of our ancestors are sacred and our final resting place is hallowed ground, while you wander far from the graves of your ancestors and, seemingly, without regret.
Your religion was written on stone by the iron finger of an angry God, lest you might forget it. Our religion is the traditions of our ancestors – the dreams of our old men, given them in the solemn hours of night by the Great Spirit, and the visions of our people, and is written in the hearts of our people.

But why should I repine? Why should I murmur at the fate of my people? Tribes are made up of individuals and are no better than they. Men come and go like the waves of the sea. It is the order of Nature. Even the white man whose God walked and talked with him as friend to friend, is not exempt from the common destiny. We may be brothers after all. We will see.

Every part of this country is sacred to my people. Every hilside, every valley, every plain and grove has been hallowed by some fond memory or some sad experience of my tribe. Even the rocks, which seem so dumb as they swelter in the sun along the silent seashore in solemn grandeur thrill with memories of past events connected with the lives of my people.The very dust under your feet responds more lovingly to our footsteps than to yours, because it is the ashes of our ancestors and our bare feet are conscious of the sympathetic touch, for the soil is rich with the life of our kindred.

And when the last Red Man shall have perished from the earth and his memory among the white men shall have become a myth, these shores will swarm with the invisible dead of my tribe; and when your children;’s children shall think themselves alone inf the fields, the store, the shop, they will not be alone. In al lthe earth there is no place dedicated to solitude. At night, when the streets of your cities will be silent, they will throng with the returning hosts that once filled and still love this beautiful land. The white man will never be alone. Let him be just and deal kindly with my people, for the dead are not powerless.

Dead- did I say? There is no death. Only a change of worlds.

Nederlands:

De hemel daarboven die al ontelbare eeuwen tranen van compassie heeft vergoten over onze vaders, zou wel eens bewolkt kunnen raken. Mijn woorden zijn als sterren die nooit ondergaan. Wat Seattle zegt daar kan het Grote Opperhoofd in Washington op vertrouwen, zo zeker als onze broeders met bleek gezicht kunnen vertrouwen op de terugkeer van de seizoenen.

De Zoon van het Blanke Opperhoofd zegt dat zijn vader ons vriendelijk groet en van goede wil is. Dit is heel aardig van hem, want hij heeft weinig behoefte aan onze vriendschap op zijn beurt omdat er zo velen zijn van zijn mensen, en zo weinig van de onze. Het Grote – en naar ik aanneem – Goede Blanke Opperhoofd deelt ons mee dat hij ons land wil kopen, maar bereid is om voldoende te reserveren voor ons om comfortabel op te leven.
Dit lijkt heel genereus, want de Rode Man heeft niet langer rechten die hij moet respecteren, en het aanbod kan wijs zijn, ook omdat wij niet langer behoefte hebben aan veel land.

Maar hoe kunnen we broeders worden? Hoe kan jullie God onze God worden en ons weer voorspoed geven en in ons dromen van terugkerende grootheid wakker roepen? Jullie God ziet er partijdig uit. Hij kwam tot de blanke. Wij zagen Hem nooit en hoorden nooit zijn stem.

Nee. Wij zijn twee aparte rassen, en moeten dat altijd blijven, met een verschillende oorsprong, en een verschillende bestemming. We hebben weinig gemeen met elkaar.Voor ons is de as van onze voorouders heilig en onze laatste rustplaats is heilige grond, terwijl jullie je ver verwijderen van de graven van jullie voorouders en klaarblijkelijk zonder enige spijt.

Jullie godsdienst werd op steen gebeiteld door de ijzeren vinger van een boze God, zodat jullie het niet zouden vergeten.

Onze godsdienst is de traditie van onze voorvaders, de dromen van onze oude mannen, die hen in plechtige nachtelijke uren gegeven werd door de Grote Geest, and in de visioenen van de mensen, en is geschreven in de harten van onze mensen.

Maar waarom zou ik opnieuw klagen? Waarom mompelen over het lot van mijn volk? Stammen worden gemaakt door individuen en zijn niet beter dan zij. Mensen komen en gaan zoals de golven van de zee. Het is de wet van de natuur. Zelfs de blanke wiens God met hem liep en praatte als vriend tot vriend, wordt niet uitgesloten van dit gemeenschappelijke lot. Misschien worden we toch nog broeders. We zullen zien.Elk deel van dit land is heilig voor mijn volk. Elke heuvel, elk dal, en elke vlakte is gewijd door een of andere gekoesterde herinnering of een of andere droevige gebeurtenis van mijn stam. Zelfs de stenen, die dom lijken te zijn terwijl ze in de zon baden langs de stille zeekust in plechtige grootsheid vibreren met herinneringen van voorbije gebeurtenissen in verband met de levens van mijn mensen. Zelfs de stof onder jullie voeten reageert liefdevoller op onze voetstappen dan op die van jullie, omdat het hier gaat om de as van onze voorvaderen en onze blote voeten zijn zich bewust van de sympathieke aanraking, want de grond is rijk met het leven van onze soort.

En als de laatste Rode man vergaan is and de herinnering aan hem een mythe is geworden bij jullie, zullen deze kusten zwermen van de onzichtbare doden van mijn stam; en als de kinderen van jullie kinderen denken dat ze alleen zijn in de velden, of in de winkels, zullen ze niet alleen zijn. Op de hele aarde is er geen plek gewijd aan alleen zijn. S nachts, als de straten van jullie steden stil zijn, zullen deze vol zitten met de terugkerende gasten van hen die eens dit prachtige land liefhadden en dat nog steeds doen. De blanke man zal nooit alleen zijn. Laat hem rechtvaardig zijn en vriendelijk handelen jegens mijn volk, want de doden zijn niet zonder macht.

Dood- zei ik dat? Er is geen dood, alleen een verwisseling van wereld.

Advertenties
%d bloggers liken dit: